Op ontdekking in de North York Moors
Op zoek naar een bestemming die Engeland in al zijn glorie laat zien? In de North York Moors vind je uitgestrekte heidevelden, diep ingesneden, bosrijke dalen, een ruige kustlijn en eeuwenoude geschiedenis. Maar er is meer: de mensen die je hier verwelkomen, zetten zich volop in om dit bijzondere landschap te behouden. Vijftien lokale bedrijven en attracties lieten hun duurzaamheidsaanpak onder de loep nemen. Samen vormen ze de ideale route voor een ontspannen vakantie, of je nu met de auto op de ferry stapt of liever zonder auto op pad gaat.
Vanuit het Europese vasteland hoef je niet te vliegen om hier te komen. P&O vaart ’s nachts van Rotterdam naar Hull, terwijl DFDS de verbinding tussen Amsterdam en Newcastle verzorgt. Beide havens liggen op ongeveer anderhalf uur rijden van de North York Moors. Zo word je wakker in Engeland en kun je nog voor de lunch je eerste wandeling over de heide maken.
Eenmaal aangekomen nodigt het landschap uit om het rustig aan te doen. Langeafstandswandelingen en stille fietsroutes doorkruisen de heidevelden en volgen de kust. De stoomtreinen van de North Yorkshire Moors Railway rijden van Pickering naar Whitby, terwijl de Esk Valley Line zich een weg baant door de noordelijke dalen. En zodra de avond valt, verandert het nationale park in een paradijs voor sterrenkijkers: het is een officieel International Dark Sky Reserve, waar je de nacht het liefst nog even laat duren.
Begin in York, zonder auto
Liever helemaal niet zelf rijden? Mountain Goat organiseert kleinschalige minibustours vanaf een halte op een paar minuten lopen van het treinstation van York. Onderweg vertellen gidsen de verhalen achter de dorpen, maken ze stops bij lokale cafés en onafhankelijke winkels en kiezen ze routes die de kwetsbaarste plekken ontzien. Sinds 2026 steunt het bedrijf de Yorkshire Dales River Trust, die rivieren en beken in de stroomgebieden van de Swale, Ure, Nidd, Wharfe en Ouse herstelt. Ook moedigen de gidsen reizigers aan om de plekken die ze bezoeken achter te laten zoals ze die aantroffen.
Ook met reguliere bussen en treinen kom je een heel eind. Bus 840 Coastliner vertrekt dagelijks vanaf het station van York en doorkruist het hart van het nationale park. Onderweg stopt hij in Pickering, Thornton-le-Dale en Goathland, voordat hij afdaalt naar de kustplaats Whitby. De route wordt vaak de mooiste busrit van Groot-Brittannië genoemd. Vanuit Whitby volgt bus X93 de kustlijn naar Robin Hood’s Bay.
Voor de zuidelijke heidevelden rijdt bus 31X van maandag tot en met zaterdag van York naar Helmsley. Bus 128 verbindt Helmsley met Pickering, Thornton-le-Dale en Scarborough. Met bus 81 reis je rechtstreeks van York naar Castle Howard. Naar Danby neem je de trein naar Middlesbrough, waar je overstapt op de Esk Valley Line richting Whitby.
Van het voorjaar tot het begin van de herfst biedt de seizoensgebonden Moorsbus extra ritten in het weekend en tijdens vakanties. Zo zijn er verbindingen van York naar Danby en Helmsley, en een route naar Sutton Bank. Tot maart 2027 geldt voor de meeste enkele busritten in Engeland een maximumtarief van £ 3. Via Traveline plan je eenvoudig je volledige reis. Sommige afgelegen accommodaties zijn het makkelijkst te bereiken met een korte taxirit vanaf de dichtstbijzijnde halte. Vraag je gastheer of gastvrouw hiernaar bij het boeken.
De zuidelijke heidevelden: weidse uitzichten en ommuurde tuinen
Een tocht door de North York Moors begint vaak met de klim naar het Sutton Bank National Park Centre. Boven wacht een uitzicht dat schrijver en dierenarts James Herriot ooit omschreef als ‘het mooiste van Engeland’. Sinds 2023 voorzien zonnepanelen ongeveer de helft van het bezoekerscentrum van energie. Fietsers kunnen er gratis hun e-bike opladen en gebruikmaken van een gereedschapsstation. In de Nature & Star Hub valt bovendien van alles te ontdekken voor natuurliefhebbers en sterrenkijkers: leer overdag vogelzang herkennen en sluit de dag af met een sterrenkijkavond onder begeleiding van een expert.
Een klein stukje naar het oosten, aan de voet van de ruïnes van Helmsley Castle, ligt Helmsley Walled Garden. Deze achttiende-eeuwse tuin was ooit de moestuin van Duncombe Park en wordt tegenwoordig onderhouden door meer dan honderd vrijwilligers. Er wordt biologisch en zonder veen gewerkt, regenwater wordt opgevangen voor de plantenbedden en bij de vijver kun je even heerlijk tot rust komen. Een stuk taart in het café maakt het bezoek compleet.
In Hutton-le-Hole, waar schapen op de dorpsweide grazen, vertelt het Ryedale Folk Museum het verhaal van het landelijke leven. Dat gebeurt aan de hand van meer dan twintig historische gebouwen die zijn gered en opnieuw opgebouwd. Ruim vijftig vrijwilligers houden het museum draaiende, terwijl in de tuinen inheemse planten groeien. Buitenverlichting ontbreekt, zodat de sterrenhemel alle ruimte krijgt.
Net ten zuiden van het nationale park, in de Howardian Hills, ligt Castle Howard, een van de indrukwekkendste landhuizen van Engeland. Op het uitgestrekte landgoed wordt gewerkt aan natuurherstel, onder meer via de Bog Hall Habitat Bank. Ook zijn er grote velden met wilde bloemen ingezaaid, die bestuivers aantrekken. In het café en de winkel vind je producten uit de ommuurde tuin en vlees van de eigen boerderij.
Van bosrand naar kust
Aan de rand van Dalby Forest, bij Ellerburn en op loopafstand van het schilderachtige dorp Thornton-le-Dale, biedt Gumboots and Wellingtons een herdershut en een cabin in Scandinavische stijl. Beide zijn deels gebouwd met gerecyclede en hergebruikte materialen en worden verwarmd met houtkachels. De eigenaren planten inheemse hazelaars en meidoorns, halen hun eieren bij een nabijgelegen boerderij en gebruiken neerwaarts gerichte buitenlampen om de donkere sterrenhemel te behouden.
Iets verder naar het oosten, in Ebberston, wekt Cliff House Holiday Cottages ongeveer de helft van zijn elektriciteit op met zonnepanelen en batterijopslag. Gasten kunnen gebruikmaken van vier laadpunten voor elektrische auto’s en fietsenstallingen. Op het terrein vind je bovendien een bos dat wordt beheerd voor natuurbehoud, een vijver en een bloemenweide waar regelmatig buizerds boven cirkelen.
Koffieliefhebbers houden hun ogen open voor Forge Valley Roasters, een kleine koffiebranderij aan de rand van het bosrijke Forge Valley, met cafés in Wykeham en Scarborough. Neem je eigen beker mee of koop koffiebonen op gewicht in een herbruikbare verpakking. Zelfs het kaf dat bij het branden vrijkomt, wordt gecomposteerd.
En dan is daar de zee. In Robin Hood’s Bay, een wirwar van rode daken en smalle straatjes die ooit bekendstond om de smokkel, beheert Baytown Holiday Cottages 31 vakantiehuisjes. Gasten worden aangemoedigd om de dorpspubs, winkels en lokale producenten te ontdekken, en kennis te maken met tradities als het Folk Festival en het Victorian Weekend.
Goathland en het hart van de heidevelden
Het dorp Goathland ligt midden in het heidelandschap en is een halte op de stoomspoorlijn. Het station speelde bovendien een rol in de eerste Harry Potter-film. The Inn on the Moor Hotel is een gastvrije uitvalsbasis. Het merendeel van het personeel woont in het dorp, op de menukaart staan Yorkshire-gerechten met regionale ingrediënten en in de lobby worden lokale ambachtelijke producten verkocht.
Vlakbij kookt The Homestead Kitchen and Cottage met de seizoenen. Groenten, kruiden en bloemen komen uit de eigen tuin en keukenafval wordt teruggegeven aan de aarde in de vorm van compost.
Net buiten het dorp verwarmt Green End Farm de omgebouwde schuren met een aardwarmtesysteem. Samen met de National Park Authority zijn hier duizenden bomen geplant. Een van de schuren heeft een drempelvrije toegang en een inloopdouche. De buitenverlichting is bewust beperkt, zodat gasten zaklampen meekrijgen voor de wandeling terug onder de sterren.
De Esk Valley en de noordelijke rand
Ten noorden van Goathland stopt de Esk Valley Line in Danby. Hier laat het Danby Lodge National Park Centre zien wat er allemaal komt kijken bij het beheer van het nationale park: van het herstel van veengebieden tot het aanplanten van bossen. Kinderen kunnen vogels spotten bij de vijver en in het beschermde bosgebied. In het café worden geen voorverpakte etenswaren of drankjes in plastic voor eenmalig gebruik meer verkocht, en in de winkel ontdek je het verhaal achter iedere lokale producent. Danby Lodge is bovendien een officiële Dark Sky Discovery Site.
Onder de noordwestelijke steile hellingen, bij Ingleby Greenhow, liggen de herdershutten van Incline View Holidays op een actieve familieboerderij. Shropshire-schapen grazen tussen jonge bomen en voor de hutten bloeien bloemenweides. Het drinkwater komt uit een eigen bron op de boerderij. De verwarming draait op een biomassaketel en gasten kunnen rund- en lamsvlees van de boerderij kopen om buiten te bereiden.
Aan de noordelijke rand van de North York Moors, in Guisborough, wordt Gisborough Hall Hotel sinds 2014 verwarmd met een biomassaketel op houtpellets. Een eigen personeelsgroep, Team GH, neemt uiteenlopende duurzaamheidsprojecten op zich: van energiebesparing tot lokale opruimacties. De keuken werkt met regionale leveranciers en serveert seizoensgerechten. Vanaf hier rijd je eenvoudig terug naar de ferry in Newcastle.
Goed om te weten
Alle vijftien bedrijven en attracties namen deel aan de pilot van het North York Moors Sustainable Travel Project. Ze vulden eerst een zelfevaluatie in en kregen vervolgens bezoek voor een duurzaamheidscheck, waarbij tien thema’s aan bod kwamen, waaronder klimaat, afval, water, natuur, cultuur en eerlijke arbeidsomstandigheden.
De check is gebaseerd op het Good Travel Scan-framework, dat aansluit bij de criteria van de Global Sustainable Tourism Council (GSTC). Daarna werkten de bedrijven samen met een duurzaamheidsspecialist tijdens workshops en kennisuitwisselingen met andere deelnemers. Iedere organisatie stelde vervolgens een eigen duurzaamheidsactieplan op.
De check is geen certificering of keurmerk. Bedrijven ontvangen dus geen badge of beoordeling. Het is een momentopname van wat ze nu al doen, aangevuld met suggesties voor vervolgstappen. Vraag de bedrijven daarom rechtstreeks naar hun meest recente plannen voordat je op reis gaat.